System pisma
Alfabet staronordyjski
Zachowane teksty staronordyjskie zapisano w dwóch systemach. Napisy runiczne wykorzystują starszy futhark i późniejszy 16-runowy młodszy futhark, natomiast średniowieczne rękopisy, w których zachowała się większość literatury, posługują się alfabetem łacińskim z dodatkowymi literami takimi jak þ, ð, æ i ǫ. Ten wykres przedstawia znormalizowane litery łacińskie stosowane we współczesnych wydaniach i na klawiaturze staronordyjskiej.
Thorn
th · voiceless th as in thin
Eth
d · voiced th as in father
Ash
æ · vowel between a and e
O z ogonkiem
ǫ · rounded a, later written ö
O przekreślone
ø · rounded front vowel
Ligatura OE
œ · long rounded front vowel
E z ogonkiem
ę · nasal e in early manuscripts
A z kreską
á · long a
E z kreską
é · long e
I z kreską
í · long i
O z kreską
ó · long o
U z kreską
ú · long u
Y z kreską
ý · long y
Liczby
Liczby w języku staronordyjskim
Porównaj znormalizowane cyfry rzymskie z reprezentatywnymi staronordyjskimi liczebnikami głównymi. Formy liczebników mogą różnić się zależnie od rodzaju, przypadku, dialektu, rękopisu i współczesnego wydania.
Jak to działa
Jak działa gramatyka staronordyjska
W języku staronordyjskim rolę wyrazu wyznaczały końcówki fleksyjne, dlatego rzeczowniki, przymiotniki, zaimki i rodzajniki zmieniały formę znacznie częściej niż ich odpowiedniki we współczesnym angielskim. Rodzajnik określony zwykle dołączano do końca rzeczownika, a nie stawiano jako osobny wyraz.
Cztery główne przypadki
Końcówki mianownika, biernika, dopełniacza i celownika wskazują funkcję rzeczowników, przymiotników i zaimków, dlatego ten sam wyraz może wyglądać inaczej zależnie od swojej roli.
Rodzaj gramatyczny
Każdy rzeczownik należy do rodzaju męskiego, żeńskiego lub nijakiego, a rodzajniki, przymiotniki i zaimki zgadzają się z nim w rodzaju, liczbie i przypadku.
Czasowniki mocne i słabe
Czasowniki mocne tworzą czas przeszły, zmieniając samogłoskę rdzenia, a słabe dodają zębową końcówkę, taką jak -aði lub -di.
Przeanalizuj krótkie wyrażenie
Wybierz słowo z tradycyjnego staronordyjskiego pozdrowienia, aby zobaczyć jego formę i funkcję.
ver · bądź
Tryb rozkazujący drugiej osoby liczby pojedynczej czasownika vera, oznaczającego „być”.
“ Ver þú heill ” — Bądź zdrów.
Rozwój
Od epoki wikingów do współczesnych języków skandynawskich
Prześledź dzieje języka staronordyjskiego od okresu runicznego, przez średniowieczną tradycję rękopiśmienną, po zmiany, które podzieliły go na dzisiejsze języki północnogermańskie.
ok. 793–1100 n.e.
Epoka wikingów
Język staronordyjski rozprzestrzeniał się wraz ze skandynawskim osadnictwem wokół północnego Atlantyku i poza nim. Większość zachowanych świadectw z tego okresu to krótkie napisy runiczne, a różnice regionalne były już obecne.
ok. 1100–1350 n.e.
Era rękopisów
Po przyjęciu chrześcijaństwa skrybowie zaczęli pisać łacińskimi literami na pergaminie. Eddy, sagi i teksty prawne Islandii i Norwegii zachowały większość staronordyjskiej literatury, którą możemy dziś czytać.
od ok. 1350 n.e.
Przejście do współczesnych języków
Zmiany fonetyczne i rosnące różnice regionalne podzieliły dawny zachodni i wschodni staronordyjski na współczesne języki islandzki, norweski, duński, szwedzki i farerski.
Porównanie
Język staronordyjski i współczesny angielski
Język staronordyjski i staroangielski były językami germańskimi, a wiele codziennych angielskich słów wciąż zdradza rozpoznawalne wspólne pochodzenie.
Materiały źródłowe
Daty i formy stanowią zwięzły materiał edukacyjny. Pisownia różni się między rękopisami, dialektami i współczesnymi wydaniami.